روایت نخبه کرمانشاهی که در آشپزخانه کوچک، آینده‌ی صنعت غذا را می‌سازد

به گزارش خبرنگار رهاوردآنلاین؛ در خیابان گمرک کرمانشاه، مغازه‌ی کوچک ساندویچی فعال است که شاید از ظاهرش هیچ نشانی از یک مرکز تحقیقاتی پیشرفته در آن نباشد. اما پشت پیشخوان این ساندویچی، جوانی ایستاده که رزومه‌اش با هر تصویر کلیشه‌ای از «بیکاری نخبگان» در تضاد است. “عیسی بهرامی‌زاده” دکترای فرآوری محصولات شیلاتی، مخترع، پژوهشگر و نویسنده‌ای که سال‌هاست در چرخ‌دنده‌های سیستم اداری گیر کرده است.

● از قله‌های علمی تا پیشخوان ساندویچی

بهرامی‌زاده نخبه جوانی است که تمام طول تحصیل خود را با مدل بالا «معدل دکتری ۱۷.۰۶، کارشناسی ارشد ۱۹.۳۰ و لیسانس ۱۷.۴۶» گذرانده است.

وی فارغ‌التحصیل دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان است و حاصل سال‌ها تلاش علمی‌اش، ثبت ۶ اختراع مختلف (از جمله بستنی ماهی  شکلات ماهی، نوشیدنی بر پایه ماهی و برگر جلبکی) و تألیف ۳ کتاب (یک زندگینامه به‌نام دکتر ماهی؛ مردی که رویاهای خود را صید کرد، یک مجموعه شعر و یک کتاب تخصصی در زمینه پاک کردن ماهی و میگو) و انتشار بیش از ۴۰ مقاله علمی است اما هیچ‌کدام از این‌ها نتوانست درِ یک شغل دولتی را رویش باز کند.

اما چرا کسی با این سوابق، پشت پیشخوان ساندویچی ایستاده؟ پاسخ در «ظرفیت محدود استخدامی» و «پاسخ منفی به درخواست‌های مکرر» نهفته است.

بهرامی‌زاده می‌گوید: «حتی با معرفی و نامه‌نگاری یکی از نمایندگان مجلس برای استخدام در وزارت جهاد کشاورزی، با این پاسخ روبرو شدم که “بدون آزمون امکان استخدام وجود ندارد”.»

در نهایت، او مجبور شد با ۱۰۰ میلیون تومان رهن و ماهیانه ۱۵ میلیون تومان اجاره، یک ساندویچی راه‌اندازی کند تا بتواند هزینه‌های زندگی‌اش را تأمین نماید.

● توقف تخصص، نه توقف خلاقیت

نکته شگفت‌انگیز اینجاست که بهرامی‌زاده با وجود کار در ساندویچی، دست از تحقیق برنداشته است. او سال‌ها روی تکنیک‌هایی کار کرد تا بوی زهم ماهی را کاملاً حذف کند و محصولاتی تولید کند که مصرف‌کننده حتی متوجه نشود ماده اولیه آن ماهی است.

اما امروز، تمرکز اصلی او از آبزیان به سمت “نخود کرمانشاه” به‌عنوان محصول بومی و استراتژیک تغییر کرده است.

انقلاب ۲۰ طعم در آشپزخه خانگی

بهرامی‌زاده مدعی است که تاکنون بیش از ۲۰ محصول نوآورانه بر پایه نخود طراحی کرده است. لیست این محصولات که برخی از آن‌ها برای نخستین بار در ایران معرفی شده‌اند، بسیار متنوع و شامل:

● فرآورده‌های شیرین: بستنی نخود، شکلات نخود، دسر (اسکرپ) نخود، حلوای نخود، باقلوای نخود.

● فرآورده‌های نمکی و میان‌وعده: چیپس نخود، اسنک نخود، نخود ترد، کوکی نخود.

● فرآورده‌های اصلی: سوسیس با پایه نخود، برگر نخود، خمیر پیتزای نخود، شیر نخود.
و سایر محصولات: دنت نخود، نخود با روکش شکلات و… است.

این نخبه جوان با بیان اینکه تمام این محصولات پیچیده، در یک “آشپزخانه کوچک خانگی” و به صورت محدود و سفارشی تولید می‌شوند تأکید می‌کند: «من نیرویی ندارم و تمام مراحل تولید را خود انجام می‌دهم. با این حال، استقبال مصرف‌کنندگان بسیار خوب بوده است.»

● بن‌بست سرمایه و عدم حمایت مسئولان

با وجود تأیید نمونه محصولات توسط آزمایشگاه معاونت غذا و دارو، بهرامی‌زاده با دو مانع اصلی مجوز بهداشت و سرمایه اولیه روبرو است.

او توضیح می‌دهد: «برای راه‌اندازی یک کارگاه ۱۰۰ متری استاندارد جهت تولید شکلات نخود، به حدود یک میلیارد تومان سرمایه نیاز دارم. تا زمانی که فضای استاندارد و تجهیزات را نداشته باشم، نمی‌توانم مجوز بگیرم و محصولات را به صورت گسترده عرضه کنم.» سال‌ها مراجعه به سازمان‌های مختلف تنها با پاسکاری و عدم پیگیری عملی همراه بود.

بهرامی‌زاده از تجربه تلخ همکاری با دانشگاه‌ها نیز می‌گوید: «سال‌ها پیش طرح “برگر جلبکی” را در دانشگاه کرمانشاه تصویب کردم و ۸ میلیون تومان تسهیلات گرفتم که قرار بود وام بلاعوض باشد که صرف ثبت اختراع و تبلیغات شد اما پس از پایان قرارداد، دانشگاه بازپرداخت آن ۸ میلیون تومان را مطالبه کرد که من سال گذشته پرداخت کردم و همکاری ما پایان یافت.»

او همچنین اشاره می‌کند که هفته گذشته طرح‌های مکتوب و نمونه محصولاتش را به استانداری کرمانشاه تحویل داده، اما تاکنون هیچ تماس یا نتیجه‌ای دریافت نکرده است.

از مشاغل خانگی تا قطب نوآوری غرب کشور

بهرامی‌زاده تنها به تولید غذا فکر نمی‌کند؛ او رویای ایجاد اکوسیستمی نوین را دارد. پیشنهادهای او شامل موارد ایجاد “مرکز نوآوری آبزیان غرب کشور” ، “راه‌اندازی سامانه‌های پرورش ماهی و گیاه به روش (آکوآپونیک)، ایجاد “پارک ملی شیلات” در قصرشیرین برای توسعه گردشگری و توسعه صادرات به عراق است.

او معتقد است که اگر زنجیره تولید محصولات نوآورانه نخود شکل بگیرد، می‌تواند اشتغال‌آفرینی گسترده‌ای در قالب مشاغل خانگی و کارگاهی ایجاد کند و ارزش افزوده قابل توجهی برای کشاورزان کرمانشاه به ارمغان بیاورد.

زندگی عیسی بهرامی‌زاده؛ روایت نخبه جوانی است که میان «آزمایشگاه»، «دانشگاه» و «بازار کار» سرگردان مانده، اما هنوز از رویای تبدیل نخود و آبزیان به برندهای ملی دست نکشیده است. او امروز در آشپزخانه‌ای کوچک فعالیت دارد، اما چشم‌اندازش فراتر از این دیوارهاست. آرزوی او ساده است: «فقط یک فرصت قانونی و سرمایه اولیه تا بتوانم این ایده‌ها را از حاشیه به متن اقتصاد وارد کنم.»